(Fructus Coriandrî, Umbelliferae)
Diğer Adları: Droğun halk arasında Kişniş, Kişnit, Aşotu, Kinzi, Kuzbere gibi adları vardır.
Botanik ve Kimyasal Özellikleri: Kişniş, Coriand-rum sativum (Umbelliferae) bitkisinin meyvalarıdır. Mey-valar yuvarlak olup 5-7 mm. çapındadır.
Bitki, Akdeniz bölgesinde, Avrupa, Rusya, Peru, Paraguay, Mısır, Hindistan ve Japonya’da bulunur. Türkiye’de Or-• ta ve Güney Anadolu’da vardır. Kültürü de yapılır.
Droğun bileşiminde % 0.51 oranında uçucu yağ vardır. Bu yağda % 60-70 linalol, borneol, geraniol, zymol, pinen, phellandren, dipenten gibi maddeler bulunur.
Kullanılışı: Kişniş, halk arasında kuvvet verici, iştah açıcı, yatıştırıcı, gaz söktürücü, tansiyon düşürücü olarak ve baş dönmesine karşı kullanılır.
Geleneksel Halk Reçeteleri:
1) Bir miktar kişniş haşlanır ve iştah açıcı, midevi olarak içilir.
2) Tansiyon düşürücü ve baş dönmesini giderici ve yatıştırıcı gaye ile toz halinde kişniş bal ya da şekerle karıştırılıp yenir.
Droğun kaynağı çok ‘eski devirlere kadar dayanır. Eski Mezopotamya Kodeksinde kayıtlıdır. Eski Mısır’da Ebers Papirüsü (M.Ö. 1500)’nda da yazılı idi. XVI. yüzyılda Nidaî bu drogdan: “Kişniş tohumunu döğüb sirke ile kaynadasın, dişi ağıran kişi ağzına alıp çalkalarsa derhal sakin olur.” diye sözeder. Bundan başka kişniş Düştür al-Edviye’de (1874) de yazılıdır.
Drog eskidenberi aktar dükkanlarında bulunmaktadır. Örneğin 1960-1691 ve 1774 tarihli aktariye defterlerinde kayıtlı olduğu gibi yine 1774 tarihli saray ecza defterinde de
yazılıdır. Şu halde drog, saray eczanesinde de kullanılırdı. Kişniş bugün olduğu kadar eskiden de Mısır Çarşısında çok aranılan bir madde idi.
Modern Tıptaki Yeri: Kişniş Türk Kodeksinde kayıtlı olup modern tıpta % l’lik infüzyonu hazırlanır ve midevi olarak 1-4 gr. kullanılır. Bu bakımdan kişnişin halk arasında bu miktardan daha fazla kullanımı zehirlenme yapabilir. Dro-ğun bileşiminde bulunan uçucu yağ sfinkterlerin ve sindirim borusunun hareketlerini stimüle edici etki yapar ve böylece gaz söktürücü ve kaminatiftir.